Voleybol, dünyada en çok ilgi duyulan takım sporlarından biridir. Her sporda olduğu gibi, voleybolda da oyunun düzenli, adil ve rekabetçi geçmesi için belirlenmiş kurallar vardır. Bu kurallar, sporun evrensel dilidir ve hem profesyonel hem de amatör düzeyde uygulanır.
File Atölyesi olarak sizlere voleybolun tüm kurallarını A’dan Z’ye anlatmak istiyoruz. Takım yapısından, servis kurallarına; pozisyonlardan hakem kararlarına kadar voleybola dair tüm ayrıntılar bu içerikte!
Voleybolun temel tanımı için önce voleybol nedir, nasıl oynanır? başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.
Voleybol Kaç Kişi ile Oynanır?
-
Voleybol 6’şar kişilik iki takım arasında oynanır.
-
Sahada aynı anda 6 oyuncu bulunabilir.
-
Takımların yedek oyuncuları vardır.
-
Oyuncu değişikliği sınırsızdır fakat aynı anda sahada en fazla 6 oyuncu olabilir.
-
3 oyuncu fileye yakın, 3 oyuncu arka hatta konumlanır.
Oyuncuların pozisyonları hakkında detaylı bilgi için voleybol mevkileri nelerdir? içeriğimize göz atın.
Maç Süresi ve Setler
Voleybol maçı genel olarak 5 set üzerinden oynanır. Bir takım maçı kazanmak için rakibinden 3 set almak durumundadır. Her set 25 sayıdır. Eğer maç sete uzarsa beşinci set 15 sayı üzerinden hesaplanır. Setlerde bir takımın kazanabilmesi için karşı takıma en az 2 puan fark atmalıdır. Örneğin set 25-23 ya da 15-17 gibi sonuçlanabilir ama 25-24 ya da 15-16 sonuçlanamaz. Setin kazananı seti 2 puan önde bitirmelidir. Voleybolda maç sonuçları şu şekilde olabilir; 3-0, 3-1 ve 3-2 olmak üzere üç farklı sonuç ile maç tamamlanır.
Oyun Başlama Atışı
Maç servisle başlar, hangi takımın başlayacağı hakem tarafından belirlenir.
Servis geriden atılır, fileyi geçip karşı sahaya düşmelidir.
Servis türleri:
-
Smaç servis: Sert, hızlı atış
-
Plase servis: Daha yumuşak, kontrollü vuruş
Servis pozisyonları hakkında daha fazla bilgi için voleybol kuralları yazımızı da okuyabilirsiniz.
Servis Kuralları Nelerdir?
Voleybolda servis sırası ve servis çeşitleri olmak üzere servis kuralları vardır. Bunlar;
Servis Sırası: Servis sırası oyuncuların her setin başında belirlenen sayıya göre servis atması anlamını taşır. Servis atışından sonra iki takım arasında verilen mücadeleye ralli denir. Ralliyi kazanan takım tekrar servis atma hakkını kazanır.
Servis Çeşitleri: Smaç servis ve plase servis olmak üzere iki servis çeşidi vardır. Smaç servis sert bir vuruşu temsil ederken plase servis daha yumuşak bir dokunuş ile topu karşı takımın alanına göndermeyi amaçlar.
Topun Oyun İçinde Kalması
Voleybolda topu karşı tarafa göndermek için sadece 3 dokunuş hakkınız vardır. 3 hamlede topun karşı takımın sahasında olması gerekir. Ve bir oyuncu arka arkaya topa 2 defa vuramaz. Eğer vurursa kural hatası olur, çift vuruş sayılır ve karşı takım sayı kazanır. Voleybolda topa üçüncü kez dokunduğunuz zaman topun rakip sahaya geçmesi şarttır. dördüncü vuruş tespit edilir ise karşı takım sayıyı kazanır.
Smaç ve Blok
Voleybolda en çok uygulanan tekniklerden ikisidir.
Smaç: Bir takımın hücum anındaki en büyük kozu smaç atışlarıdır. Smaç atışı topun genellikle file dibinden sert bir hamle ile karşı tarafa gönderilmesidir. Bu topun hızı saatte 110km/s bulmaktadır. Karşılaması oldukça zor bir hücum çeşididir. Melissa VARGAS Türk Milli Takımı’nın bu alandaki en iyi temsilcisidir.
Blok: Rakip takımın hücumunu karşılama yöntemidir. File önünde 1,2 veya 3 kişilik bloklar oluşturulabilir. Rakip takımın smacının ya da plasesinin önünü keserek sayı almayı amaçlar. Blok pozisyonunda oyuncuların elleri rakip takımın sahasına uzanamaz. Sadece file üstünde durabilir. Rakip alana müdahalede sayı karşı tarafın olur ve blok geçersiz olur.
Saha İhlalleri
-
Fileye temas etmek,
-
Servis çizgisini geçmek,
-
Rakip sahaya ayak basmak veya müdahale etmek, gibi ihlaller sayı kaybına neden olur.
Libero Oyuncusu
-
Savunma uzmanıdır, farklı renkte forma giyer.
-
Smaç yapamaz, fileye yakın pozisyonlarda yer almaz.
-
Arka sahada defansı güçlendirir.
Libero pozisyonunun tüm görevleri için voleybol mevkileri yazısına tekrar göz atabilirsiniz.
Mola ve Oyuncu Değişikliği
-
Her takımın her sette 2 mola hakkı vardır.
-
Oyuncu değişikliğinde sınır yoktur.
-
Molalar hem stratejik planlama hem de dinlenme için kullanılır.
Puanlama Sistemi
-
Her ralli 1 puan kazandırır.
-
Set 25 puanda biter ancak 2 puan fark zorunludur.
-
Maçı kazanmak için 3 set alınmalıdır.
Voleybolda Yapılan Hatalar
Her sporda olduğu gibi voleybolda da oyun içinde yapılan hatalarda top karşı takıma geçer ve karşı takım puan kazanır.
Çift Vuruş: Bir oyuncunun topa iki kez art arda vurması
Top Taşıma: Topa vurmaktan ziyade el ile destekleyerek karşılama
Saha İhlali: Oyuncunun rakip takımın sahasına müdahale etmesi, ayak basması vs.
Hakemler ve Kararlar
Maçta 4 hakem görev yapar:
- Başhakem
- Yardımcı hakem
- Yazı hakemi
- Çizgi hakemi
Gerekli durumlarda VAR sistemi devreye alınabilir.
Voleybol oynarken kullanacağınız ekipmanların kalitesi performansınızı doğrudan etkiler. Voleybol ekipmanları nelerdir? başlıklı yazımızda top, dizlik, forma, ayakkabı gibi tüm ekipmanları bulabilirsiniz.
